Zatoka Perska potrzebuje podatków węglowych, nie tylko wychwytywania, aby osiągnąć zerową emisję netto

Czas ucieka. Większość krajów Zatoki Perskiej wyznaczyła sobie konkretne cele osiągnięcia zerowej emisji netto dwutlenku węgla, mimo że w normalnych czasach są one głównymi eksporterami ropy naftowej i gazu.

Oman i ZEA zobowiązały się do osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku; Arabia Saudyjska, Kuwejt i Bahrajn – do 2060 roku. Katar, wcześniej największy na świecie eksporter skroplonego gazu ziemnego, jest wyjątkiem – zobowiązał się jedynie do skromnych redukcji poniżej poziomu scenariusza referencyjnego.

Niektórym udaje się poczynić postępy. W Omanie, jedynym kraju w Zatoce Arabskiej, który uzyskał zielony ranking w Net Zero Tracker, energia odnawialna odpowiadała za ponad 9 procent produkcji energii elektrycznej pod koniec ubiegłego roku, według urzędu regulacji usług publicznych cytowanego przez Francescę Washtell. Sytuacja ZEA jest podobna, według MAE. Jednak inne państwa GCC pozostają w tyle.

Jedną z metod osiągnięcia celów zerowej emisji netto jest wychwytywanie, wykorzystanie (w idealnym przypadku) i składowanie dwutlenku węgla. ZEA od pewnego czasu eksploatują Al Reyadah – pierwszą w regionie instalację CCUS w skali komercyjnej. Katar realizuje duży projekt w Ras Laffan, a Jubail Industrial City w Arabii Saudyjskiej planuje wychwytywać około 44 milionów ton węgla rocznie do 2035 roku. Na razie wszystko idzie dobrze.

Jednak w skali globalnej, aby osiągnąć zerową emisję netto zgodnie z zobowiązaniami paryskimi, potrzebnych byłoby 2500 projektów wychwytywania na dużą skalę, według Siemens Energy.

To się nie wydarzy. Regionalne giganty naftowo-gazowe mogą preferować interwencje techniczne, jednak potrzebne są inne polityki i narzędzia – twierdzili uczestnicy Oman Sustainability Week. Kredyty węglowe lub podatki – albo coś podobnego – mogą stanowić zachęty do inwestowania w ograniczanie emisji.

„W regionie w tej chwili nie ma żadnej zachęty… dla emitentów do wychwytywania CO2" – powiedział Ali Mohammadi, szef ds. rozwoju biznesu w OQGN, która zarządza omanską siecią przesyłu gazu, w Maskacie.

Tak zwane dobrowolne kredyty cieszą się złą reputacją. W ich ramach emitent – być może duża firma technologiczna – zobowiązuje się na przykład do inwestowania w leśnictwo i uzyskuje potwierdzenie, że określona ilość dwutlenku węgla została pochłonięta. Jednak takie systemy są nękane zarzutami o greenwashing i obawami dotyczącymi „dodatkowości".

Alternatywą są kredyty zgodności – narzucone przez państwo zasady, podatki oraz certyfikowane przez państwo sekwestrowanie. Według Maleka Al Chalabiego ze Shell, tylko 2 procent dotychczas wyprodukowanych kredytów jest dobrowolnych, a 98 procent stanowią kredyty zgodności.

Unia Europejska na przykład stosuje rozporządzenie EU Taxonomy, które ma na celu zwalczanie greenwashingu i określa progi dla podmiotów spełniających wymogi.

Nawet Stany Zjednoczone pod rządami Donalda Trumpa oferują ulgę podatkową 45Q w celu zachęcania do inwestycji w CCUS i bezpośrednie wychwytywanie powietrza.

GCC ma tu zdolność do działania. W 2024 roku Arabia Saudyjska uruchomiła regionalny dobrowolny rynek węglowy w celu ułatwienia handlu emisjami. ADGM ze ZEA posiada platformę handlu węglem. Są to jednak w istocie rozwiązania dobrowolne.

Komentatorzy, tacy jak felietonistka AGBI Manal Abdel-Samad, od pewnego czasu argumentują na rzecz podatków węglowych.

„Dobrze skonstruowany podatek węglowy w GCC, z reinwestycją w projekty czystej energii, mógłby napędzać znaczące zmiany bez szkody dla aktywności gospodarczej" – napisała Manal w ubiegłym roku.

Oman jest najbardziej zaangażowanym spośród sześciu państw w realizację zielonej agendy, prawdopodobnie dlatego, że musi takim być ze względu na mniejsze zasoby węglowodorów.

I mimo trudów wojny z Iranem sułtanat konsekwentnie realizuje swoje zobowiązania na rzecz przyszłości o mniejszej intensywności emisji węgla. Dysponując rozległymi terenami oraz zasobami wiatru i słońca, posiada krajową strategię uporządkowanego przejścia do zerowej emisji netto.

W 2024 roku utworzył Oman Centre for Net Zero, będący częścią OQ, a w ubiegłym roku powołał Mizan – narzędzie do śledzenia i rozliczania emisji węgla. Rząd niedawno powołał także branżową grupę konsultacyjną ds. CCUS.

Oman może wyznaczyć kierunek. Jednak uczestnicy Oman Sustainability Week stwierdzili, że jego rząd lub inne państwa GCC muszą podjąć działania.

„Bliski Wschód jest, powiedziałbym, wciąż bardzo daleko od miejsca, w którym powinniśmy się znaleźć" – powiedział Tamer Mitkees, szef sprzedaży w Siemens Energy. „Z punktu widzenia polityki jesteśmy znacznie w tyle."