Trump ogłasza podpisanie umowy pokojowej z Iranem, ale Teheran ma inną wersję wydarzeń

TEHERAN, 14 czerwca — Prezydent USA Donald Trump oświadczył w sobotę, że umowa z Iranem kończąca wojnę na Bliskim Wschodzie zostanie podpisana w niedzielę, a strategiczna Cieśnina Ormuz będzie natychmiast potem „otwarta dla wszystkich".

Iran zaproponował wcześniej tego dnia inny harmonogram, niemniej jednak zasygnalizował, że porozumienie jest bliskie, gdyż obie walczące strony i ich mediatorzy wyrażali rosnący optymizm, że tygodnie nieregularnych negocjacji dobiegają końca.

Nowy impuls pojawił się mimo świeżych starć w Cieśninie Ormuz, którą Iran zablokował od początku wojny, wprawiając globalne rynki w turbulencje.

„Umowa ma zostać podpisana jutro, a natychmiast po jej podpisaniu Cieśnina Ormuz jest OTWARTA DLA WSZYSTKICH" — napisał Trump na swojej platformie Truth Social.

Od czasu zawieszenia broni 8 kwietnia, które wstrzymało najcięższe walki, Trump wielokrotnie zapewniał, że umowa jest blisko, lecz spory wciąż się przeciągały.

Rzecznik irańskiego ministerstwa spraw zagranicznych Esmaeil Baqaei oświadczył wcześniej w sobotę, że data podpisania nie została jeszcze ustalona, ale „nie nastąpi to jutro".

Dodał jednak: „Nie można wykluczyć, że stanie się to w najbliższych dniach."

Przywódca kluczowego mediatora — Pakistanu — stwierdził również, że umowa jest bliższa „niż kiedykolwiek wcześniej".

„Ponieważ finalizacja oczekiwana jest prawdopodobnie w ciągu najbliższych 24 godzin, Pakistan przygotowuje się do elektronicznego podpisania umowy pokojowej bezpośrednio po tym, a w przyszłym tygodniu mają odbyć się rozmowy na szczeblu technicznym" — powiedział premier Shehbaz Sharif.

Pakistańskie ministerstwo spraw zagranicznych również poinformowało, że podpisanie zaplanowano na niedzielę.

Walczące strony opublikowały jednak sprzeczne informacje na temat treści umowy, gdyż każda z nich stara się pokazać, że wyszła z wojny z przewagą.

Drony nad Ormuzem

Teheran podkreślał, że utrzyma kontrolę nad Cieśniną Ormuz — kluczowym morskim szlakiem handlowym dla dostaw ropy i gazu z Zatoki Perskiej.

Od chwili wprowadzenia blokady Iran żądał, by statki uzyskiwały zezwolenie od jego sił zbrojnych przed przepłynięciem przez cieśninę, i powołał nowy organ nadzorujący jej eksploatację oraz pobierający opłaty tranzytowe.

USA odpowiedziały własną blokadą irańskich portów.

Wcześniej w sobotę Centralne Dowództwo armii USA poinformowało, że Iran „wystrzelił wiele dronów kamikadze w celu uderzenia w statki handlowe przepływające przez Cieśninę".

Dodano, że „siły USA zestrzeliły je wszystkie w ostatnich godzinach".

Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi w wywiadzie dla telewizji państwowej w piątek stwierdził, że omawiana umowa przewiduje zniesienie morskiej blokady przez USA.

„Zarządzanie Cieśniną Ormuz nie będzie już takie samo jak dotychczas" — dodał, nazywając ten szlak wodny jednym z „głównych instrumentów odstraszania" Iranu.

USA wielokrotnie mówiły, że pozostawanie Iranu w kontroli nad cieśniną jest nie do przyjęcia, a w poście Trumpa nie wspomniano o opłatach ani innych ustaleniach.

„Nuklearny pył"

Kolejną kluczową kwestią sporną w rozmowach był los irańskiego programu nuklearnego, a zwłaszcza zapasów wysoko wzbogaconego uranu — które, jak się uważa, zostały pogrzebane w wyniku amerykańskich uderzeń w ubiegłym roku podczas poprzedniej krótkotrwałej wojny.

Iran od dawna utrzymuje, że jego program nuklearny ma pokojowy charakter i że ma prawo do wzbogacania uranu, jednak Stany Zjednoczone, Izrael i inne zachodnie rządy podejrzewają go o dążenie do zbudowania bomby atomowej.

Araghchi powiedział w piątek, że jedynym sposobem na postępowanie z wzbogaconym uranem Iranu „jest jego rozcieńczenie na terytorium Iranu".

Trump, który uzasadniał wojnę jako konieczną dla uniemożliwienia Iranowi zdobycia broni jądrowej, wcześniej zapowiadał, że USA usunie i zniszczy uran.

W sobotnim poście napisał: „Gdy wszystko się uspokoi, wejdziemy i zabierzemy Nuklearny Pył... i go rozcieńczymy i zniszczymy, czy to w Iranie, czy w Stanach Zjednoczonych".

„Mam nadzieję, że ten proces przebiegnie szybko, łatwo i sprawnie" — dodał. „Jeśli nie, mamy ostateczną alternatywę, której mam nadzieję nigdy więcej nie będziemy musieli użyć!"

Premier Izraela Benjamin Netanjahu — który wspólnie z USA rozpoczął wojnę w lutym — powiedział, że Trump obiecał mu, iż każde porozumienie będzie obejmować usunięcie wzbogaconego materiału jądrowego.

Na ulicach Teheranu panował sceptycyzm co do tego, czy najnowsze porozumienie dojdzie do skutku.

„Nie sądzę, żeby jakakolwiek umowa nastąpiła wkrótce" — powiedział Saeed Sadeghi, lat 49. „Nie ufam ich słowom."

Agencja prasowa Fars udostępniła filmik z irańskiego północno-wschodniego miasta Mashhad, na którym widać dziesiątki osób protestujących przeciwko umowie przed budynkiem ministerstwa spraw zagranicznych w sobotę.

Na nagraniu widać kobiety w czarnych czadorach skandujące „śmierć niegodnemu Araghchiemu, infiltratorowi", machające czerwono-czarnymi flagami. — AFP